Vintage Posterler Kamu Malı mı? Kanıtlı Rehber

Kısa cevap

Bazı vintage seyahat posterleri kamu malıdır; kategori olarak bütün vintage afişler değildir. Her afişte sanatçı veya anonimlik durumu, Türkiye/AB süresi, ABD ilk yayım kanıtı ve kullanılacak tam dijital dosyanın sağlayıcı koşulları ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Eski görünmek, üzerinde 1920’ler üslubu taşımak veya bir arşiv sitesinde görüntülenebilmek izin anlamına gelmez. Bu sayfa genel bilgi verir; hukuki görüş yerine geçmez.

Her afişte dört soru

Eser nedir? Tam başlık, tasarımcı, tarih, matbaa, sipariş veren kurum ve arşiv numarası kaydedilmelidir. “Yaklaşık 1930” ile “1930’da basıldığı belgeli” aynı kanıt değildir.
Türkiye ve AB’de olağan süre doldu mu? Kültür ve Turizm Bakanlığı ve AB Direktifi 2006/116/EC, adı bilinen tek yazarlı eserlerde olağan yaşam artı 70 hesabını açıklar. Anonim eserlerde yayım temelli kurallar ayrıca incelenir.
ABD’de ilk yayım kanıtı var mı? US Copyright Office Circular 15A eski eserlerde yayım ve tescil geçmişini ayırır. 2026 itibarıyla, ilk kez 1930’da veya daha önce yayımlandığı kanıtlanan bir eser genel 95 yıllık sürenin dışındadır; önce yayım olgusu kanıtlanmalıdır.
Tam dosyanın koşulu nedir? Arşiv nesne sayfası, indirme URL’si veya dosya kimliği, görünen hak bildirimi ve inceleme tarihi birlikte saklanmalıdır.

ABD’de kamusal sergileme tek başına yayım değildir; Copyright Office bunu görsel sanatçılar için hazırladığı açıklamada açıkça belirtir. Tarihli, matbaası ve dağıtımı belgeli bir afiş bu nedenle yalnız “eski görünen” bir resimden daha güçlü kanıt sunar.

Orient-Express örneği: eser açık, dosya sınırlı

BnF/Gallica’daki Orient-Express — Londres–Paris–Constantinople kaydı kış 1888–89 tarihini, sanatçıyı “non identifié” ve arşiv kimliğini gösterir. IIIF manifesti, aynı nesnenin yapılandırılmış üstverisini ve görüntü dosyasının adresini verir. 1888 tarihli basım, ABD yayımı için güçlü eser bazlı kanıttır; Türkiye ve AB’deki olağan anonim eser süresi de çoktan tamamlanmıştır.

Ancak bu, Gallica taramasının ticari kullanıma otomatik olarak açık olduğu anlamına gelmez. Gallica kullanım koşulları, ticari olmayan kullanıma kaynak gösterilerek izin verir; ticari yeniden kullanım için ücretli lisans ister. Sonuç şöyle yazılmalıdır: afişin telif süresi ile BnF dosyasının kullanım koşulu farklıdır.

Açık dosya için daha iyi başlangıçlar

Library of Congress’ın Free to Use and Reuse: Travel Posters seçkisi, yeniden kullanıma açık olarak belirlediği seyahat afişlerini tek yerde toplar. Yine de yalnız seçki başlığına güvenmeyin: kullanacağınız afişin kendi nesne sayfasını açın, hak danışma notunu ve tam indirme kaydını saklayın.

Avrupa Birliği’nde 2019/790 sayılı Direktifin 14. maddesi, koruma süresi bitmiş görsel sanat eserlerinin özgün olmayan çoğaltımlarını ele alır. ABD’de Copyright Office Compendium §909.3(A), salt sadık taramada yeni tescil edilebilir yazarlık bulunmadığını söyler. Bu iki kural yaratıcı fotoğrafı, yeni edisyonu, sözleşmeyi, erişim koşulunu veya markayı ortadan kaldırmaz.

Neden toplu başarı oranı vermiyoruz

Önceki taslaktaki toplamlar güncel kayıtla yeniden üretilemedi; bazı dayanaklar da birincil kurum kaydı değildi. Bu nedenle burada koleksiyon genelinde bir sayı veya sonuç vermiyoruz. Her afiş için ayrı bir kaynak zinciri tutulmalı; kanıt eksikse sonuç “hayır” değil, beklemede olmalıdır.

Yayımlamadan önce kontrol listesi

Tam nesne kimliğini ve atfı doğrulayın.
Sanatçının ölümünü veya anonimlik/yayım kuralını birincil kaynaktan kontrol edin.
ABD ilk yayımını yapım veya sergi tarihiyle karıştırmayın.
Tam dosya sayfasını, kimliğini, hak notunu ve sağlayıcı koşullarını kaydedin.
Afişteki marka, logo veya yaşayan kurum adını ayrıca değerlendirin.
Kırpma, renk düzenleme, restorasyon ve format dönüşümlerini saklayın.
Dosya veya sağlayıcı koşulu değişirse denetimi yenileyin.

Vintage seyahat posterleri kamu malı mı? Eser ve dosya rehberi