Leonardo da Vinci Kamu Malı mı? Kanıtlı Cevap

Kısa cevap

Evet — Türkiye ve AB’de Leonardo’nun standart mali hak süresi yüzyıllar önce sona erdi. ABD’deki sonuç için adı belirli eserin yayım geçmişi, dijital yeniden kullanım içinse tam dosyanın hak kaydı gerekir. Bu rehberde NGA’nın Ginevra de’ Benci kaydı örnek alınır.

Bu, sanatçının bütün üretimi veya internette bulunan her görsel için toplu izin değildir. Eserin sanatçı atfı, kullanım ülkesi ve seçilen dosyanın hak kaydı birlikte değerlendirilmelidir. Bu sayfa genel bilgi verir; hukuki görüş yerine geçmez.

Türkiye ve AB’deki standart mali hak süresi

Kültür ve Turizm Bakanlığı, mali hakların eser sahibinin yaşamı boyunca ve ölümünden sonra 70 yıl sürdüğünü; hesabın ölüm yılını izleyen yılın ilk gününden başladığını açıklar. AB 2006/116/EC sayılı Direktifin 1. maddesi de standart mali hak süresini yaşam artı 70 yıl olarak kurar.

National Gallery of Art’ın Leonardo kaydı, sanatçının 1452–1519 tarihlerini ve eserin atfını verir. Leonardo’nun 1519’da öldüğü dikkate alındığında, eserleri bugünkü yaşam artı 70 yıllık standart sürenin çok dışındadır. Manevi haklar, yanlış atıf, marka, sözleşme ve kültür varlığı kuralları bununla otomatik olarak ortadan kalkmaz.

ABD’de neden eser bazında

US Copyright Office Circular 15A, eski eserlerde sürenin yayım ve tescil geçmişine göre değişebildiğini gösterir. 17 U.S.C. §303, 1 Ocak 1978’de hâlâ yayımlanmamış veya federal telife girmemiş bazı eski eserler için ayrı geçiş kuralı getirir. Ayrıca Copyright Office, kamusal sergilemenin tek başına yayım olmadığını açıkça belirtir.

2026 itibarıyla, ilk kez 1930’da veya daha önce yayımlandığı kanıtlanan bir eser genel 95 yıllık sürenin dışındadır. Ancak önce “yayım” olgusunun kanıtlanması gerekir; yapım tarihi, imza, satış veya sergi tarihi tek başına bunun yerine geçmez.

Modern teliften önce yaşamış olması tek başına bütün eserler için yeterli değildir. §303 kapsamında, 1 Ocak 1978’de yayımlanmamış olan bir eserin 31 Aralık 2002’ye kadar yayımlanıp yayımlanmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.

Belirli bir eser ve dosya örneği

National Gallery of Art, Ginevra de’ Benci nesne sayfasındaki medyayı “Free and Public Domain” olarak sunar. Kullanılacak dosya bu sayfadan alınmalı; arama sonucu, başka müze fotoğrafı veya sonradan düzenlenmiş kopya aynı kayıt değildir.

AB 2019/790 sayılı Direktifin 14. maddesi, koruma süresi bitmiş bir görsel sanat eserinin özgün olmayan çoğaltımını ele alır. US Copyright Office Compendium §909.3(A) ise salt sadık tarama veya kopyada tescil edilebilir yeni yazarlık bulunmadığını söyler. Yaratıcı bir fotoğraf veya kapsamlı düzenleme yeni haklar doğurabilir; erişim sözleşmesi ile sağlayıcının koşulları da ayrıca kontrol edilmelidir.

Kamu malı statüsü atfı kanıtlamaz. Leonardo’nun kendi eserleri; atölyesine, takipçilerine veya sonradan yapılmış kopyalara atfedilen çalışmalarla karıştırılmamalıdır. Mona Lisa’nın yaratıcı bir salon fotoğrafı da tablonun kendisiyle aynı dosya değildir.

Yeniden kullanmadan önce

Eserin tam adını, sanatçı atfını, tarihini, kurumunu ve kayıt numarasını doğrulayın.
Kullanımın gerçekleşeceği her ülke için süreyi ve özel kuralları kontrol edin.
ABD için yapım tarihini yayım tarihi saymayın; yayım veya tescil kanıtını kaydedin.
Tam dosya sayfasını, dosya kimliğini, hak bildirimini ve inceleme tarihini saklayın.
Kırpma, renk düzenleme, restorasyon, birleştirme ve format dönüşümlerini kaydedin.
Dosya değişirse önceki değerlendirmeyi yeni dosya için geçerli saymayın; denetimi yenileyin.

Leonardo da Vinci eserleri kamu malı mı? Eser ve dosya rehberi