Paul Cézanne eserleri kamu malı mı? Eser ve dosya rehberi

Kısa cevap

Evet — Cézanne’ın standart mali hak süresi Türkiye ve AB’de 1976 sonunda doldu. ABD’de ölüm ve yapım tarihi, bütün eserlerin kamu malı olduğunu göstermeye yetmez. Bu rehberde yalnız Met’in Mont Sainte-Victoire and the Viaduct of the Arc River Valley için Public Domain ve Open Access olarak sunduğu tam dosya doğrulanmıştır.

Bu, sanatçının bütün üretimi veya internette bulunan her görsel için toplu izin değildir. Eserin sanatçı atfı, kullanım ülkesi ve seçilen dosyanın hak kaydı birlikte değerlendirilmelidir. Bu sayfa genel bilgi verir; hukuki görüş yerine geçmez.

Türkiye ve AB’deki standart mali hak süresi

Kültür ve Turizm Bakanlığı, mali hakların eser sahibinin yaşamı boyunca ve ölümünden sonra 70 yıl sürdüğünü; hesabın ölüm yılını izleyen yılın ilk gününden başladığını açıklar. AB 2006/116/EC sayılı Direktifin 1. maddesi de standart mali hak süresini yaşam artı 70 yıl olarak kurar.

National Gallery of Art sanatçı kaydı, Cézanne’ın 1839–1906 tarihlerini verir. Bu standart hesaba göre eserler 1 Ocak 1977 itibarıyla Türkiye ve AB’deki mali hak süresinin dışındadır. Manevi haklar, yanlış atıf, marka, sözleşme ve kültür varlığı kuralları bu tarihle otomatik olarak ortadan kalkmaz.

ABD’de neden eser bazında

US Copyright Office Circular 15A, eski eserlerde sürenin yayım ve tescil geçmişine göre değişebildiğini gösterir. 17 U.S.C. §303, 1 Ocak 1978’de hâlâ yayımlanmamış veya federal telife girmemiş bazı eski eserler için ayrı geçiş kuralı getirir. Ayrıca Copyright Office, kamusal sergilemenin tek başına yayım olmadığını açıkça belirtir.

2026 itibarıyla, ilk kez 1930’da veya daha önce yayımlandığı kanıtlanan bir eser genel 95 yıllık sürenin dışındadır. Ancak önce “yayım” olgusunun kanıtlanması gerekir; yapım tarihi, imza, satış veya sergi tarihi tek başına bunun yerine geçmez.

Bir tablonun 1880’lerde yapılmış ya da sergilenmiş olması, ABD hukukunda tek başına ilk yayımı kanıtlamaz. Bu nedenle burada sanatçının tüm eserlerini kapsayan bir sonuç değil, kurum kaydı bulunan belirli bir eser ve dosya gösterilir.

Belirli bir eser ve dosya örneği

The Met, Mont Sainte-Victoire and the Viaduct of the Arc River Valley kaydını Public Domain olarak işaretler. Met Open Access politikası, uygun işaretli dosyaları CC0 kapsamında sunar. Met’in hak bildirimi yalnızca bu nesne sayfasında açık erişim olarak sunulan tam dosya için kullanılmalıdır.

AB 2019/790 sayılı Direktifin 14. maddesi, koruma süresi bitmiş bir görsel sanat eserinin özgün olmayan çoğaltımını ele alır. US Copyright Office Compendium §909.3(A) ise salt sadık tarama veya kopyada tescil edilebilir yeni yazarlık bulunmadığını söyler. Yaratıcı bir fotoğraf veya kapsamlı düzenleme yeni haklar doğurabilir; erişim sözleşmesi ile sağlayıcının koşulları da ayrıca kontrol edilmelidir.

Sanatçı atfı değişirse hak değerlendirmesi de yeniden yapılmalıdır. “Cézanne’a atfedilen”, “Cézanne çevresi” ve “Cézanne’dan sonra” ifadeleri aynı yazarlık iddiası değildir; yeni edisyon ve yaratıcı fotoğraflar da ayrı dosyalardır.

Yeniden kullanmadan önce

1. Eserin tam adını, sanatçı atfını, tarihini, kurumunu ve kayıt numarasını doğrulayın.
2. Kullanımın gerçekleşeceği her ülke için süreyi ve özel kuralları kontrol edin.
3. ABD için yapım tarihini yayım tarihi saymayın; yayım veya tescil kanıtını kaydedin.
4. Tam dosya sayfasını, dosya kimliğini, hak bildirimini ve inceleme tarihini saklayın.
5. Kırpma, renk düzenleme, restorasyon, birleştirme ve format dönüşümlerini kaydedin.
6. Dosya değişirse önceki değerlendirmeyi yeni dosya için geçerli saymayın; denetimi yenileyin.

Kaynaklar

• Kültür ve Turizm Bakanlığı — Telif hakkı kaç yıl süreyle korunur?
• AB Direktifi 2006/116/EC — koruma süreleri
• US Copyright Office — Circular 15A
• US Copyright Office — görsel sanatlarda yayım
• AB Direktifi 2019/790, madde 14
• US Copyright Office Compendium, bölüm 900
• National Gallery of Art — Paul Cézanne
• The Met — Mont Sainte-Victoire and the Viaduct
• The Met — Image and Data Resources