Monet Kamu Malı mı? Kısa ve Kanıtlı Cevap

Kısa cevap

Evet — Monet’nin ölüm tarihine dayanan standart mali hak süresi Türkiye ve AB’de 1996 sonunda doldu. ABD’de yapım tarihi değil, eserin ilk yayım geçmişi belirleyicidir. NGA kaydı yalnız Woman with a Parasol—Madame Monet and Her Son sayfasındaki dijital dosya için hak kanıtı sağlar.

Bu, sanatçının bütün üretimi veya internette bulunan her görsel için toplu izin değildir. Eserin sanatçı atfı, kullanım ülkesi ve seçilen dosyanın hak kaydı birlikte değerlendirilmelidir. Bu sayfa genel bilgi verir; hukuki görüş yerine geçmez.

Türkiye ve AB’deki standart mali hak süresi

Kültür ve Turizm Bakanlığı, mali hakların eser sahibinin yaşamı boyunca ve ölümünden sonra 70 yıl sürdüğünü; hesabın ölüm yılını izleyen yılın ilk gününden başladığını açıklar. AB 2006/116/EC sayılı Direktifin 1. maddesi de standart mali hak süresini yaşam artı 70 yıl olarak kurar.

National Gallery of Art sanatçı kaydı, Monet’nin 1840–1926 tarihlerini verir. Bu standart hesaba göre eserler 1 Ocak 1997 itibarıyla Türkiye ve AB’deki mali hak süresinin dışındadır. Manevi haklar, yanlış atıf, marka, sözleşme ve kültür varlığı kuralları bu tarihle otomatik olarak ortadan kalkmaz.

ABD’de neden eser bazında

US Copyright Office Circular 15A, eski eserlerde sürenin yayım ve tescil geçmişine göre değişebildiğini gösterir. 17 U.S.C. §303, 1 Ocak 1978’de hâlâ yayımlanmamış veya federal telife girmemiş bazı eski eserler için ayrı geçiş kuralı getirir. Ayrıca Copyright Office, kamusal sergilemenin tek başına yayım olmadığını açıkça belirtir.

2026 itibarıyla, ilk kez 1930’da veya daha önce yayımlandığı kanıtlanan bir eser genel 95 yıllık sürenin dışındadır. Ancak önce “yayım” olgusunun kanıtlanması gerekir; yapım tarihi, imza, satış veya sergi tarihi tek başına bunun yerine geçmez.

Monet’nin yaşamında sergilenen bir resim dahi, kopyalarının ne zaman dağıtıldığını tek başına göstermez. Özellikle geç bulunan, geç yayımlanan veya farklı bir fiziksel nesneye ait çalışmalar eser bazında incelenir.

Belirli bir eser ve dosya örneği

National Gallery of Art, 1875 tarihli Woman with a Parasol—Madame Monet and Her Son medyasını “serbest ve kamu malı” (free and in the public domain) olarak işaretler. Dosya o nesne sayfasından alınmalı ve NGA’nın güncel koşullarıyla birlikte kaydedilmelidir.

AB 2019/790 sayılı Direktifin 14. maddesi, koruma süresi bitmiş bir görsel sanat eserinin özgün olmayan çoğaltımını ele alır. US Copyright Office Compendium §909.3(A) ise salt sadık tarama veya kopyada tescil edilebilir yeni yazarlık bulunmadığını söyler. Yaratıcı bir fotoğraf veya kapsamlı düzenleme yeni haklar doğurabilir; erişim sözleşmesi ile sağlayıcının koşulları da ayrıca kontrol edilmelidir.

“Nilüferler kamu malıdır” gibi seri adıyla verilen sonuç yeterli değildir; Monet aynı konuyu yıllar boyunca farklı tuvallerde çalıştı. Eserin başlığı, tarihi, kurumu ve fiziksel nesnesi kesin olarak eşleşmeden belirli bir dijital dosya hakkında sonuç çıkarılmamalıdır.

Yeniden kullanmadan önce

Eserin tam adını, sanatçı atfını, tarihini, kurumunu ve kayıt numarasını doğrulayın.
Kullanımın gerçekleşeceği her ülke için süreyi ve özel kuralları kontrol edin.
ABD için yapım tarihini yayım tarihi saymayın; yayım veya tescil kanıtını kaydedin.
Tam dosya sayfasını, dosya kimliğini, hak bildirimini ve inceleme tarihini saklayın.
Kırpma, renk düzenleme, restorasyon, birleştirme ve format dönüşümlerini kaydedin.
Dosya değişirse önceki değerlendirmeyi yeni dosya için geçerli saymayın; denetimi yenileyin.

Claude Monet eserleri kamu malı mı? Eser ve dosya rehberi